Kleszcz łąkowy

Dermacentor reticulatus, (Fabricius, 1794)

Kleszcz łąkowy występuje w klimacie umiarkowanym w strefie lasów liściastych i mieszanych od zachodniej Syberii do terenów rozciągających się nad Oceanem Atlantyckim. W Polsce zasięg tego gatunku obejmuje część północno-wschodnią.
Siedlisko. Kleszcz łąkowy bytuje w zadrzewionych dolinach rzek, na obrzeżach jezior i polan leśnych, w bagnistych lasach mieszanych, na łąkach i zakrzewionych pastwiskach.

Cechy morfologiczne.

Kleszcze o kształcie owalnym, zwężające się w przedniej części. Głodna samica ma długość od 2,03-3,36 mm i szerokość od 1,68-2,38 mm. Okazy najedzone mogą mieć długość około 13 mm. Na tarczce grzbietowej występuje charakterystyczny biały rysunek, zaś na jej krawędziach oczy. Hypostom w kształcie maczugowatym z koroną złożoną z małych ząbków. Wzór uzębienia 4/4 (na każdej połowie hypostomu po 4 rzędy). Biodra I-III podobnej wielkości, zaś biodra IV pary nieco większe.
Samce są nieco większe. Tarczka z białym rysunkiem na całej powierzchni grzbietowej. Uzębienie hypostomu 3/3. Zęby na hypostomie ułożone ciasno. Biodra zwiększają się od I do IV.
Nimfa. Głodne okazy mają długość od 0,8-1,2 mm, zaś najedzone od 2,6-3,7 mm. Tarczka grzbietowa o kształcie pięciokątnym. Hypostom z koroną utworzoną przez małe zęby i szyjką. Uzębienie hypostomu 3/3.
Larwa ma długość od 0,49-0,57 mm i szerokość od 0,40-0,42 mm. Tarczka grzbietowa najszersza na wysokości oczu. Hypostom w kształcie maczugowatym. Na hypostomie znajduje się dobrze wyodrębniona szyjka. Uzębienie typu 2/2.

Cechy biologiczne.

Kleszcz łąkowy jest trójżywicielowy. Pasożytuje na wielu gatunkach zwierząt. Żywicielami larw i nimf są małe ssaki (ssaki owadożerne, gryzonie). Nimfy żerują także na większych ssakach, np. na jeleniach, sarnach, królikach i zającach, sporadycznie na ptakach. Dorosłe osobniki pasożytują na bydle, owcach, kozach, łosiach, żubrach, jeleniach, sarnach, dzikach, lisach, zającach, psach, królikach i jeżach.
Dermacentor reticulatus zachowuje zdolność reprodukcyjną w dużym zakresie wilgotności od 15-100%, preferuje jednak wilgotności wyższe. W warunkach naturalnych cały cykl rozwojowy trwa jeden rok. W Polsce występują dwa okresy aktywności dorosłych postaci; pierwszy trwa od połowy marca do połowy czerwca ze szczytem pod koniec kwietnia, zaś drugi od połowy sierpnia do końca listopada ze szczytem w połowie października. Nimfy i larwy mają w ciągu roku jeden okres aktywności; nimfy od końca czerwca do końca września ze szczytem w połowie sierpnia, zaś larwy od początku czerwca do początku września ze szczytem aktywności na początku lipca.

Znaczenie epidemiologiczne.

Kleszcze łąkowe mogą przenosić i utrzymywać wirusy odkleszczowego zapalenia mózgu (TBE), omskiej gorączki krwotocznej, riketsji wywołujących plamiste gorączki (m.in. Ricketsia conori, R. slovaca), Coxiella burnetii- czynnika gorączki Q, pałeczek tularemii (Francisella tularensis), pałeczek durowych (Salmonella spp.) i in. oraz pierwotniaki (Babesia i Theileria).