Kleszcze

Kleszcze są krwiopijnymi pasożytami gadów, ptaków i ssaków, w tym człowieka. Wywołują miejscowe reakcje skórne i toksykozy, z których najgroźniejszą jest porażenie kleszczowe. Przenoszą również czynniki chorobotwórcze, m.in. wirusy, bakterie i pierwotniaki, powodujące choroby groźne dla zdrowia, a nawet życia człowieka. Kleszcze nalezą do średniej wielkości lub dużych roztoczy w gromadzie pajęczaków o długości wahającej się w szerokim zakresie od 1 mm w przypadku głodnych larw do 30 mm w przypadku najedzonych samic niektórych gatunków. Największe znaczenie medyczne i weterynaryjne mają w naszym kraju: obrzeżek gołębi, kleszcz pospolity i kleszcz łąkowy.

Rozprzestrzenienie

Kleszcze wystepuja w róznych siedliskach ekologicznych we wszystkich strefach klimatycznych, nawet w zlodowacialych czesciach Himalajów. W faunie swiatowej znanych jest ponad 850 gatunków kleszczy. Na terenie Polski wykryto 25 gatunków, z których 20 wystepuje stale, zas pozostale piec jest zawlekanych przez ptaki i inne zwierzeta z róznych, nieraz odleglych regionów. Jednak najwieksze znaczenie medyczne i weterynaryjne maja w naszym kraju: obrzezek golebi, kleszcz pospolity
i kleszcz lakowy.

Ogólna budowa morfologiczna kleszczy

Ciało kleszcza składa się z dwóch części, tj. gnatosomy, na której osadzone sa narządy gębowe pojedynczy hypostom, para chelicer i pary glaszczków oraz idiosomy z odnóżami krocznymi (trzy pary u larw i cztery pary u nimf i postaci dorosłych).
Hypostom uzbrojony w skierowane do tylu zęby jest wyspecjalizowany do przyczepiania się do skóry żywiciela. Poza hypostomem cecha charakterystyczna kleszczy odróżniająca je od innych stawonogów jest organ zmysłowy na stopach I pary nóg, zwany organem Hallera pełniący najważniejszą rolę w odbieraniu bodźców ze środowiska. Dzięki temu organowi niektóre gatunki nawet z odległości ponad 20 metrów mogą reagować na podwyższone stężenie CO2 wydychanego przez żywiciela.
Występują różnice w budowie ciała przedstawicieli rodziny obrzezkowatych (Argasidae) i kleszczy właściwych (Ixodidae). Dotyczą one przede wszystkim położenia gnatosomy oraz występowania i położenia schitynizowanych tarczek grzbietowych i brzusznych. U dojrzałych postaci i nimf obrzezków gnatosoma znajduje się po stronie brzusznej. U larw natomiast znajduje się w przedniej części i widać ja od strony grzbietowej. U wszystkich stadiów rozwojowych kleszczy właściwych gnatosoma z leży w przedniej części i zawsze jest widoczna od strony grzbietowej okazów. U samic, nimf i larw kleszczy właściwych występuje tarczka grzbietowa, która pokrywa przednia cześć ciała; u samców tarczka znajduje się na niemal całej powierzchni grzbietowej. Obrzeżki nie maja tarczek chitynowych. Ciało ich pokrywają jedynie schitynizowane płytki (skleryty), zwane dyskami.