Plamiste gorączki wywołane przez riketsje (spotted fever group rickettsioses)

Nowe i mało znane choroby odkleszczowe

W 2006 r. po raz pierwszy w Polsce wykryto u kleszczy riketsje z grupy SF u Ixodes ricinus i Dermacentor reticulatus (Stańczak J. 2006. Ann NY Acad Sci. 1078: 512-4. oi:10.1196/annals.1374.100); Stańczak J. 2006. IJMM 296 Suppl 40: 144-8. doi:10.1016/j.ijmm.2006.01.014).

W latach 2004-2005 określono częstość występowania riketsji u kleszczy Ixodes ricinus w różnych regionach Polski. W północnej części Polski riketsje wykryto u 4,2-6,7% kleszczy Ixodes ricinus, w zachodniej u 2,9-11% kleszczy, w południowej u 3-5% kleszczy, oraz w środkowo-wschodniej u 7,9% zakażonych kleszczy (Stańczak J, Racewicz M, Michalik J, Buczek A. 2008. IJM M 298 S1: 231-234)

W Kampinowskim Parku Narodowym Rickettsia spp. wyizolowano z 27,5% I. ricinus i 42,8% D. reticulatus zakażonych Rickettsia spp. (u I. ricinus dominuje R. helvetica, zaś u D. reticulatus- R. rauoltii) (Stańczak J, Biernat B, Matyjasek A, Racewicz M, Zalewska M, Lewandowska D. 2016. Exp Appl Acarol. doi:10.1007/s10493-016-0083-9).

Plamiste gorączki wywołane przez riketsje z grupy SFG najczęściej występujące w Europie

Gorączka śródziemnomorska (Mediterranean Spotted Fever- MSF, gorączka marsyjska)

Czynnik etiologiczny: bakteria R. conorii podgatunek conorii – najczęściej w południowej i wschodniej Europie.

Okres inkubacji trwa ok. 7 dni

Objawy

Typowymi objawami są: wysoka gorączka, nudności, bóle głowy, wysypka (zwykle też na dłoniach i na podeszwach), lokalne powiększenie węzłów chłonnych i często strupy („czarne rany” przykryte grubą, suchą, czarną martwiczą tkanką) w miejscu ukłucia kleszcza.

  • Inne 2 podgatunki z kompleksu R. conoriiR. conorii israelensis and R. conorii caspia powodują objawy podobne do MSF na innych obszarach
  • W niektórych regionach Portugalii śmiertelność sięga aż 32.3% (objawom MSF towarzyszy utrata masy ciała pacjenta, odwodnienie i mocznica (uremia – ciężkie zatrucie organizmu produktami przemiany materii wskutek niewydolności nerek).
  • Podobne objawy wywołują też po zakażeniu R. aeschlimannii lub R. massiliae.
    Diagnostyka

Rozpoznanie opiera się na badaniach serologicznych i badaniach molekularnych, wywiadzie epidemiologicznym (potwierdzenie incydentu ukłucia przez kleszcza), oraz na pojawieniu się objawów klinicznych choroby.