16 grudnia 2017

Odpowiedź: U dzieci kleszcze lokalizują się najczęściej (aż w 70% przypadków) na głowie, zazwyczaj na granicy włosów. Jest b. prawdopodobne, że najedzony okaz stawonoga o średnicy 1 cm był kleszczem. Po nassaniu kleszcz sam odpada od żywiciela. Miejsce po ukłuciu może być słabo widoczne. W przypadku zakażenia krętkami wywołującymi boreliozę w miejscu ukłucia ( po 3 – 30 dniach) może, choć nie zawsze, pojawić się rumień. Dla pewności po ok. 4 tygodniach od incydentu należy wykonać testy serologiczne w kierunku boreliozy. Można je zrobić w stacjach sanitarno-epidemiologicznych.

Odpowiedź: W świetle badań transmisja krętków podczas żerowania rozpoczyna się po 24-48 godzinach od momentu przyczepienia do skóry. Jednakże w przypadku niewłaściwego usuwania kleszcza ( silne uciskanie kleszcza-przez co możliwe jest cofanie się zawartości jego jelita na zranioną skórę) może nastąpić zakażenie człowieka. Warto przyglądać się miejscu, z którego usunięto kleszcza. W ok. 60% przypadków zakażenia krętkami po kilku dniach pojawia się rumień. Przeciwciała przeciw krętkom wykrywa się dopiero po kilku tygodniach, w związku z tym wcześniejsze badanie krwi nie ma sensu.

Odpowiedź: W przypadku kleszczy brak jest w Polsce danych o preparatach chemicznych skutecznie działających na otwartych przestrzeniach. Pana gościom polecamy przestrzegania zasad profilaktycznych podanych na naszej stronie internetowej.

Odpowiedź: W żadnym stadium rozwojowym kleszcze nie mają skrzydeł i nie fruwają. Kleszcze są pajęczakami, a nie owadami. Można je obejrzeć na naszej stronie www.kleszcze.pl

Odpowiedź: Jak dotąd nie opracowano skutecznych metod obniżenia populacji kleszczy w ich naturalnych siedliskach. W Katatakomkleszczy w ogrodach i na działkach zapobiegać można jedynie poprzez rygorystyczne przestrzeganie zasad profilaktyki (patrz www.kleszcze.pl)

Odpowiedź: Jak dotąd nie opracowano skutecznych metod obniżenia populacji kleszczy w ich naturalnych siedliskach. W atakom kleszczy ogrodach i na działkach zapobiegać można jedynie poprzez rygorystyczne przestrzeganie zasad profilaktyki (patrz www.kleszcze.pl)

Odpowiedź: Liczebność populacji kleszczy mogą ograniczać inne organizmy znajdujące się w tym samym ekosystemie. Jednakże ze względu na dużą płodność tych stawonogów i szerokie ich rozpowszechnienie naturalni wrogowie nie zmniejszają znacząco zagrożeń atakami kleszczy.

Drapieżnikami kleszczy są niektóre bezkręgowce (owady i pajęczaki) oraz kręgowce jak: gady, ptaki i ssaki. Dotychczas w Polsce nie prowadzono badań nad wpływem innych gatunków zwierząt na liczebność i strukturę populacji kleszczy. W południowych stanach USA wykazano, że mrówki Solenopis invecta znacząco obniżają liczbę kleszczy Amblyomma americanumm. Inne mrówki – Solenopis geminativa działają szkodliwie na nassane samice Boophilus microplus pasożytujące na bydle w Meksyku. Pająki Tetuana triangulosa zmniejszają liczbę różnych stadiów rozwojowych kleszcza psiego Rhipicephalus sanguines na Korsyce. Kleszcami przyczepionymi do skóry bydła żywią się niektóre ptaki w Afryce. Spośród ssaków drapieżnikami kleszczy w tym także Ixodes ricinus (gatunek często spotykany w Polsce), są ryjówki.

Kleszcze mogą być atakowane także przez bakterie, riketsje i grzyby, co przyczynia się do zmniejszenia ich liczebności w przyrodzie.

Odpowiedź: Szczepienia przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu prowadzą stacje sanitarno-epidemiologiczne.

Narządy gębowe kleszczy należy jak najszybciej usunąć ze skóry. Najlepiej zabieg ten wykona chirurg.

Odpowiedź: Przyczepionego kleszcza należy uchwycić przy użyciu pincety jak najbliżej skóry i wyciągnąć zdecydowanym ruchem (najlepiej półobrotowym).

„Wykręcanie” kleszcza może spowodować urwanie osadzonych w skórze części gnatosommy od reszty ciała. W takim przypadku niezbędne jest chirurgiczne usunięcie pozostałych części narządu gębowego kleszcza, gdyż mogą one spowodować odczyny zapalne.

Kleszcz przyczepia się do żywiciela przy pomocy hypostomu, który jest pokryty zębami. Dodatkowo umocowuje go w skórze substancja cementowa wydzielana przez komórki gruczolów ślinowych i twardniejąca przy kontakcie z powietrzem. Wokół hypostomu tworzy ona tzw. futerał cementowy.

Poprawniejsze jest określenie „przyczepianie kleszcza” do skóry żywiciela, a nie „wkręcanie kleszcza”.

Odpowiedź: Rozpoznaniem i leczeniem boreliozy zajmują się lekarze chorób zakaźnych, dermatolodzy i neurolodzy ( w zależności od fazy choroby). W przypadku podejrzenia zakażenia krętkami należy udać się do w/w specjalistów w miejscu zamieszkania.

We wschodniej Polsce boreliozą zajmują się od wielu lat Zespół Pana prof.dr hab. Sławomira Pancewicza i Zespół Pani prof. dr hab. Joanny Zajkowskiej z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku oraz dr hab. Krzysztofa Tomasiewicza z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie.

Odpowiedź: Barwa kleszczy zmienia się w trakcie żerowania od jasnobrązowej, czerwono- fioletowej, czerwono- brunatnej do ciemno- brunatnej. Na podstawie barwy nie można więc zidentyfikować gatunku kleszcza. Ze względu na szerokie rozpowszechnienie kleszcza pospolitego ( Ixodes ricinus ), można przypuszczać, że ten gatunek najczęściej atakuje psy i inne zwierzęta domowe. Warto jednak zbadać morfologię zebranych okazów, gdyż psy mogą być atakowane przez inne kleszcze.

Kleszcze zebrane na skórze żywiciela należy przełożyć do 70% alkoholu etylowego i posłać do do oznaczenia. Zbiór należy opisać przez podanie daty i miejsca zbioru oraz gatunku żywiciela, z którego zebrano kleszcze. Kleszcze można uśmiercić wrzucając je na kilka minut do gorącej wody.

W celu oznaczenia gatunku kleszczy prosimy o kontakt tel. z Prof. Alicją Buczek (81 532 90 51 ).

Odpowiedź: Kleszcz urwany podczas wyjmowania ze skóry nie może regenerować. Należy jednak usunąć wszystkie części ryjka ze skóry żywiciela, gdyż mogą pojawić się odczyny zapalne lub wtórne zakażenie (w przypadku zakażonych okazów).

Badania doświadczalne prowadzone przez prof. Alicję Buczek wykazały zdolność kleszczy do regeneracji odnóży w stadiach młodocianych (larwalnych i nimfalnych).

Odpowiedź. Zmiany skórne pojawiają się w różnych chorobach odkleszczowych. Szacuje się, że częstość występowania rumienia w różnych wynosi odpowiednio: u 60%-80% pacjentów z boreliozą (chorobą Lyme), < 10% pacjentów z anaplazmozą, < 30% dorosłych osób i < 60% u dzieci chorych na ehrlichiozę, oraz u aż u 70%-80% pacjentów z riketsjową gorączką śródziemnomorską (RMSF), ale wówczas występuje tylko po kilku dniach po napadzie gorączki. W przypadku zaobserwowania zmian skórnych po przyczepieniu się kleszcza do skóry należy bezwzględnie udać się do lekarza, najlepiej specjalisty chorób zakaźnych i dermatologa. Leczenie chorób odkleszczowych należy prowadzić wyłącznie pod kontrolą specjalisty.

Odpowiedź: W Polsce w okresie jesiennym są aktywne dwa gatunki kleszczy o dużym znaczeniu epidemiologicznym – kleszcz pospolity (Ixodes ricinus) i kleszcz łąkowy (Dermacentor reticulatus), przy czym aktywność pierwszego z nich jest znacznie niższa o tej porze roku niż w okresie wiosennym, zaś drugiego bardzo wysoka.
Rytm aktywności tych dwóch gatunków różni się. Dorosłe postacie I. ricinus są aktywne zwykle od końca marca lub początku kwietnia, ich wiosenny szczyt aktywności występuje zazwyczaj przy końcu kwietniu i w maju, zaś drugi okres wzmożonej aktywności może rozpoczynać się już w lecie nawet od końca lipca lub sierpnia i może trwać do końca września lub początku października. Nimfy tego gatunku mają szczyty aktywności mniej więcej 2 tygodnie później. Dynamika aktywności tych kleszczy zależy od warunków klimatycznych i pogodowych występujących w różnych okresach ich rozwoju, oraz w różnych mikrosiedliskach.
Postacie dorosłe D. reticulatus, atakujące często zwierzęta domowe ( w tym psy) i dziko żyjące, oraz rzadko ludzi, stają się aktywne nieraz nawet na początku marca. Największą jego aktywność (szczyt wiosenny) obserwuje się na przełomie kwietnia i maja, po czym ona spada. Od początku lub połowy czerwca, w zależności o warunków atmosferycznych, do sierpnia całkowicie zanika aktywność postaci dorosłych tego gatunku. Jest to więc okres najbezpieczniejszy dla psów. Drugi szczyt aktywności występuje od końca września do końca października lub nawet do końca listopada.
W przypadku łagodnej zimy z małym opadem śniegu lub bezśnieżnej aktywne kleszcze można spotkać już o tej porze roku.

Odpowiedź: W Polsce w okresie jesieni są aktywne dwa gatunki kleszczy często atakujące psy – Ixodes ricinus (kleszcz pospolity) i Dermacentor reticulatus (kleszcz łąkowy). Aktywność tych kleszczy może utrzymywać się do późnej jesieni, a w sprzyjających warunkach pogodowych nawet w zimie. W jesieni niezależnie od zmian pogodowych szczególnie wysoka jest aktywność kleszcza łąkowego, który jest bardzo często spotykany na pewnych obszarach Polski. Warto pamiętać, że obydwa gatunki przemieściły się w kierunku miast i obecnie coraz częściej są odnotowywane w obrębie terenów zurbanizowanych. W związku z tym spacery z psem zarówno w mieście, jak i na obszarach podmiejskich wiążą się z ryzykiem zaatakowania tych zwierząt przez kleszcze. Warto pamiętać, że kleszcze łąkowe i kleszcze pospolite przenoszą liczne patogeny m.in. pierwotniaki z rodzaju Babesia, które wywołują groźną dla psów chorobę, zwaną babeszjozą..

Pytania dotyczące kleszczy i chorób odkleszczowych prosimy przesyłać na adres: fundacja@kleszcze.pl